Onlangs was ik bij een warme, veilige crèche op bezoek om iets over mijn werk te vertellen. Toen we bij de babygroep op bezoek gingen, lag kleine Theo daar op het speelkleed op zijn buik. Zijn armen en benen in de lucht zwevend, armen naar opzij en omlaag getrokken als in overgave stand. Als wij naar hem toe lopen, gaat hij extra zijn best doen om te bewegen. Dat betekent in dit geval alles hoger op tillen wat hem veel inspanning kost, te horen aan zijn kreunen.
Vastgelopen in de bewegingsontwikkeling
De eigenaar van de crèche, laten we haar Anna noemen, ziet wat Theo doet als een enthousiast herkennen van haar en contact willen maken en pakt hem op om hem te begroeten.
Wat ik zie is een kindje dat in zijn motoriek niet weet wat hij vandaaruit kan doen met zijn enthousiasme. Hij ervaart bewegingsdrang, is gemotiveerd om iets te doen, maar kan alleen wat hij al doet vergroten. Iets anders kent hij niet, heeft hij nog niet gevonden. Ik noem dat vastzitten in zijn bewegingsontwikkeling en geen keuzemogelijkheid hebben. Dit is wat ik ook verwoord, dat zij hem nu heeft geholpen om uit zijn vastgelopen positie te komen. Maar er zijn ook andere ideeën om contact met hem te maken, waarmee je hem juist helpt nieuwe mogelijkheden te vinden. Bijvoorbeeld voor Theo op de grond gaan liggen of zitten en hem vertellen dat je hem ziet en beschrijven wat je doet. Anna legt Theo weer op de grond en legt een bal vlak voor Theo. Daardoor gaat Theo met zijn handen naar de bal om de bal te pakken.
Mogelijkheden aanbieden
‘Wat zou ik dan anders kunnen hebben doen?’ vraagt Anna. ‘Nou’, zeg ik, ‘precies wat je nu doet is zo’n mogelijkheid. Doordat hij zijn armen naar het speelgoed brengt, komt hij meer in stabiliteit en kan hij zijn benen weer ontspannen.’
Door iets uitnodigend voor zich te zien, worden de armen gevraagd om iets anders te gaan doen: hij kan met 2 handen het speeltje pakken met zijn armen vrij van de vloer of steunend op beide ellebogen en met de handen vrij voor het spelen. Hij kan met 1 hand het speeltje pakken, waardoor hij zijn andere vrij krijgt om te steunen in de elleboog en nog weer later op zijn hand steun nemen en zich hoger opdrukken. Doordat de armen naar voren gaan, komen ook de benen vrij om iets anders te gaan doen: optrekken langszij of afzetten met de voeten, bijvoorbeeld.
Ik persoonlijk zou als speeltje geen bal kiezen bij Theo. Daarvoor kan hij nog te weinig variëren in zijn positie. Het risico met de bal is dat hij wegrolt en Theo weer in zijn oude positie terugbrengt met zijn armen naar opzij en achter, ook wel retractie genoemd, waardoor hij weer moet compenseren met zijn benen van de grond. De ouderwetse sleutelbos met plastic sleutels is zo’n speeltje. Die heeft meer mogelijkheden van manipuleren en als hij valt blijft hij precies liggen waar hij valt. Zo zijn er ook genoeg houten opties.
Succes ervaren
Behalve het verschil in onze interpretatie van wat Theo bij ons binnen komen uitte, is het voor mij belangrijk dat we ons kunnen afvragen hoe Theo zich voelt. Baby’s ontwikkelen via succeservaringen. Succeservaringen bij baby’s zijn bewegingen die de baby zelf maakt en waarin ruimte zit voor variatie. Theo ervaart in zijn positie geen succes, eerder frustratie omdat hij niet weet hoe hij verder moet. Omdat hij al op een leeftijd is waarin de meeste baby’s rollen (ruim 7 maanden) en mogelijk al een beetje kunnen tijgeren, weet hij of voelt hij dat er meer mogelijk is. Hij kan het niet vinden. Dat maakt hem onzeker en heeft dus veel invloed op zijn karaktervorming. Dat is wat te lang zonder hulp in een ontwikkeling vastgelopen zijn, met een baby doet. Dus je kunt zeggen: elke baby ontwikkelt zich op eigen manier en eigen tempo. Dit klopt en ondersteun ik van harte. Echter er zijn kritische momenten in een ontwikkeling waarin hulp zeker gewenst is.
Wat zou je kunnen doen als je kind is vastgelopen in de bewegingsontwikkeling, als het wil rollen?
- Allereerst wat Anna al deed iets waardoor de armen spontaan naar voren komen.
- Zijn ze naar voren dan kun je 1 arm meer in je baby’s bewustzijn brengen door compressie te geven rond de arm of de arm aan de vloer te drukken, ook een soort compressie met gebruik van de stevigheid van de vloer en dan de armen erlangs schuiven.
- Dan kijken of de elleboog meer onder de schouder kan komen, zodat je baby voelt dat hij steun kan nemen op die elleboog. Ondertussen kan je baby met de andere hand met het speeltje blijven spelen.
- Hetzelfde doe je met de andere arm.
- Komen ze niet spontaan naar voren dan kun je in de vliegtuighouding de armen een voor een compressie geven of tappen, wat de spieren helpt ontspannen.